Fethiye Kayaköy – Terkedilmiş Esrarengiz Şehir

0
963
views
Bizi Paylaş!
Fethiye Kayaköy terkedilmiş, esrarengiz şehir, I.Dünya Savaşı sonrası yaşanan mübadelenin en önemli tanıklarından biri olmuş.
Tarih’te yaşanmış en büyük sosyal sorunlardan bir tanesi de “Mübadele” yani “Yer Değiştirme” dir. Her iki tarafın da topraklarından, eşinden dostundan, geçmişinden, çocukluk anılarından kopartılması, bir hüzün öyküsüdür Mübadele.

Fethiye Kayaköy’ün Tarihi çok eskiye dayanıyor…

Hisarönü Köyü’nü geçip çamlar arasından 5 km. daha ilerlerdiğimizde “hayal-köy” ya da bugün bilinen ismiyle “Kayaköy” çıkıyor karşımıza. Günümüze kadar ulaşan ve arkeologlar tarafından bulunan bazı lahit ve kaya mezarlarına göre Kentin tarihi aslında M.Ö. 4. yüzyıla dayanıyor. 1800’lü yıllarda Osmanlı Döneminde inşa edilen yapılarda Rumlar’ın burada yaşadığı ve ilerleyen yıllarda bölgede yaşayan Rumların Yunanistan’da yaşayan Türklerle mübadele edilmesi sonucunda köy bugünkü görünümüne ulaşmış.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye’de gezilecek yerler, Fethiye Kayaköy
Yamaca doğru biri diğerinin önünü kapatmayacak şekilde saygıyla dizilmiş 3500’e yakın evden oluşan bu köy eski bir Rum yerleşimiydi. Anadolu Rumları iyi tarımcı olduklarından ekilir dikilir araziye ev kurmazlarmış. Evler çevredeki kayalık, taşlık alanlara kurulurmuş. Kayaköy de bu anlayışa uygun kurulmuş. Türklerin yaşadığı yerler ise Rum evlerinin aşağısında bulunan geniş arazide bulunuyordu. Bu alanın adı Kayaçukuruydu. Burada bazı Rumların bağları bahçeleri vardı. Çok bereketli toprakları olan bu mahellede Türklerin yaşadığı evler halen duruyor.

Fethiye Kayaköy İstiklal Savaşı Yılları…

1922’ye kadar 25 bin kişi yaşayan köyde, İstiklal Savaşı’ndan sonraki “Mübadele” ile köyün sakinleri Yunanistan’a göçmüşler. Buraya da Batı Trakya’dan göçenler yerleştirilerek, Kayaköy’ün önündeki düzlüğe evler kurmuşlar.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye’de Gezilecek Yerler : Fethiye Kayaköy
Şimdi düzlükte 2000 kişilik bir yerleşik nüfus var, eski rum evleri de kapısız, penceresiz bir yalnızlık içinde bekliyor. 80 yıldır hiçbir tamirat bakım görmemesine rağmen Kayaköy, eski mimari yapısını, dar sokaklarını, kiliselerini bugüne kadar inatla korumuş. Bugün sanki bir hayalet şehir görüntüsündeki şehirde evler bütünüyle koruma altına alınmış. Eski adı Levissi olan köyde iki kilise, 14 şapel ( küçük kilise ) varmış. Taksiyarhis ve Katopanayi kiliseleri çok harap durumda. İkincisinin ahşap kapısı Fethiye Müzesi’nde. Panagia Pirgiotis Kilisesi (Aşağı kilise) ise iyi durumda. Freskleri ile ilgi çekici bu kilise, ziyaret etmeye değer.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye’de gezilecek yerler, Fethiye Kayaköy

Fethiye’de Gezilecek Yerler : Kayaköy

Evlerin sıvaları bölgeden çıkarılan ve kireçle karıştırıldığında çimento gibi kullanılan özel bir toprakla yapılmış. Bu sıva sayesinde evler uzun süre yıpranmadan kalmış. Yamaçtaki evler genellikle iki katlı bazıları ise kare veya dikdörtgen olarak örülen 4 duvar arasında tek oda olarak yapılmış. Bütün evler genellikle birbirinin ışığını ve manzarasını kesmeyecek şekilde yapılmış. Teraslarının kimisi kiremitle kimisi sıva ve hasırla kaplanırmış. Levissi’nin yeraltı su kaynakları yetersiz olduğundan her evde yağmur suyunu toplamak için yapılan sarnıç ve kuyular bulunurmuş.
Türkler tarım ve hayvancılıkla uğraşırken, Rumlar çeşitli zanaatlarda ustalaşmışlar. Levissili ustalar Burdur civarına gidip orada hem çalışıp hem de kışlık ihtiyaçlarını karşılamak için çalışırlarmış. Kadınlar ise ipekböceği yetiştirir, evlerdeki tezgahlarda ipek ve pamuktan kumaş dokurlarmış. Mübadeleden önceki ismi Levissi olan Kayaköy’ün ilkokulları, doktor ve eczaneleri, çok sayıda dükkanları varmış. Gazetesi bile yayınlanan bölgenin en kalabalık, Rumlar ile Türklerin barış içerisinde yaşadıkları çok canlı bir yerleşim yeriymiş.
Levissi’de yapılan el yapımı incir rakısı ve şaraplar teknelerle Rodos’a gönderilirmiş. Rumlarla Türklerin arasında yapılan alışveriş genelde mal değiş tokuşu ile yapılırmış. Yıllarca aralarında ne çekişme ne dövüşme olmuş. Kimisi sanatını paylaşmış diğeriyle kimisi buğdayını, ununu, yağını. Erkekler aynı kahvede oturur, sohbet eder, çocuklar aynı sokakta oynarlarmış. Birbirlerini ayıran tek unsur din olmasına rağmen, herkes kendi inancını özgürce yaşarmış Levissi’de. Türkler kilisenin önünden geçerken saygı göstermek için feslerini çıkarır, Rumlar ise Ramazan’da ne şarap içer ne sokakta yemek yerlerdi. Kayaköy’de Türkler ve Rumlar arasında herhangi bir kavganın, tartışma yaşandığını kimse görmemiş.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye Kayaköy Fethiye’de Gezilecek Yerler :

Fethiye Kayaköy, Mübadele Yılları…

Barışçıl hayat 1923 yılına kadar devam etmiş. Yunan ordusu Batı Anadolu’yu işgale başladığında bile burada herhangi bir düşmanlık yaşanmamış. Hatta söylenenlere göre 9 Eylül 1922’de Yunan işgali son bulduğunda bu zaferi Rumlar Türklerle birlikte kutlamışlar. Yunan ordusunun denize dökülmesi ve Yunan işgalinin son bulması Anadolu’da yaşayan Rumlar için büyük bir tehlike ve Anadolu’yu terk etmek anlamına geliyordu. Ancak Kayaköy’deki Rumların böyle bir korkuları olmamış çünkü Yunan işgalini hiçbir zaman desteklememişler. 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması yeni bir güneşin doğması Kayaköy’de ise yıkıcı bir fırtına anlamına geliyordu.

Tarihler 30 Ocak 1923’ü gösterdiğinde Anadolu’da yaşayan Rumlar ve Yunanistan’da yaşayan Türkler için hüzünlü günlerin başlangıcıydı. İki ülke arasında karşılıklı imzalanan mübadele protokolü ile 1 Mayıs 1923 tarihi itibari ile karşılıklı yer değiştirme “Mübadele” yapılacaktı. Karşılıklı olarak zorunlu göçe tabi tutulanların yani mübadillerin hiçbiri ayrıldıkları ülkenin izni olmadan geri dönemeyecek ve bıraktıkları topraklara tekrar yerleşemeyeceklerdi. Gittikleri ülkeye ayak bastıkları andan itibaren de o ülkenin uyruğuna gireceklerdi. Burada bıraktıkları evlerin kayıtları tutulacak ve  gittikleri yerde bunların bedeli kadar gayrımenkulü sahip olabileceklerdi.

Yeter ki Kalalım biz Türk dahi oluruz…

Mübadele rüzgarları Kayaköy’de de başladığında Anadolu’daki diğer Rumlar gibi onların da gitmekten başka çaresi kalmamıştı. Her ne kadar gideceklerine inanmasalar da köye acı haber geldi. Burada yaşayan Rumlar kadar Türklerin de komşularını kaybetmelerinden dolayı acıları büyüktü. Rumlar her ne kadar yalvarsalar, “yeterki kalalım biz Türk de oluruz” deseler de emir büyük yerden gelmişti. Türkler Rumları teselli ederek mülklerine hiçbir zarar verilmeyeceğini ve ileride yine birlikte yaşayacaklarını söylüyorlardı. Ancak gözü yaşlı Rumlar vatanlarını, doğup büyüdükleri yerleri terketmişlerdi.
Aynı hikaye suyun karşı tarafında, Yunanistan’daki Türkler için de yaşanıyordu . Onlar da doğup büyüdükleri toprakları bırakıp hiç bilmedikleri bir yaşama doğru ilerliyorlardı.

 

Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye Kayaköy Fethiye’de Gezilecek Yerler
Mübadele ile gelen müslüman mübadiller burayı pek sevememişler, çoğu daha sonra başka yerlere göçmüş. Buradan Yunanistan’a gidenler de Atina yakınlarında bir yabanıl yere iskan edilmişler. Burayı mamur edip adına “Nea Makri” demişler. Yani “Yeni Fethiye”yi kurmuşlar.

Fethiye Kayaköy’den Likya Yolu’na bir bakış…

Kayaköy’deki taş döşemeli yolu izleyip tepedeki şapele ulaştığımızda Soğuksu Koyu’nu panoramik olarak görüyoruz. Burası aynı zamanda Likya Yolu güzergahı içerisinde yer alıyor. Hava çok sıcak da olsa burası her zaman serin bir esintiyle ferahlık veriyor. Öyle ki Ağustos ayında kaldığım taş ev de bırakın klima ihtiyacını yorganla yatmıştım. Fethiye’de nerede kalınır diye soracak olursanız, tek kelimeyle söyleyeceğim yer Kayaköy. Fethiye koylarına, gezilecek yerlerine kolaylıkla ulaşabilir ve temiz havası sayesinde sıcaktan nemden bunalmazsınız.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye Kayaköy Sanat Kampı

Fethiye’de Nerede Kalınır? Fethiye Kayaköy

Köylü teyzeler evlerinin önünde hamur tahtasının başında esmer undan, ıspanak, peynir, maydanoz ve çevreden topladıkları çeşitli otlarla yaptıkları gözlemeleri satıyorlar. Mutlaka tadın! Aynı teyzeler topladıkları çok lezzetli kaktüs meyvelerini de satıyorlar sokaklarda.
Fethiye Kayaköy’ü ziyaretimde kaldığım Kayaköy Sanat Kampı’nda bu kaktüs meyvelerinden bulunup bulunmadığını sorduğumda “Onları teyzeler satıp para kazandığı için biz buraya getirmiyoruz” cevabını almıştım. Kayaköy’ün o naif, barışçıl ve tarihten gelen yardımlaşma geleneği halen sürüyordu.
Kayaköy Sanat Kampı, birer haftalık periyotlarla birçok sanat etkinliğinin yapıldığı, el sanatlarının tanıtılıp başlangıç eğitimlerinin verildiği harika bir yer. Akşamları çeşitli müzik gruplarının konserlerinin verildiği, gündüzleri ise Fethiye koylarının teknelerle gezildiği, ağaç ev, çadır ya da taş evlerde konaklayabileceğiniz sessiz, sakin, huzurlu bir yer.
Fethiye'de gezilecek yerler
Fethiye Kayaköy, bir Mübadele Hüznü
Kayaköy, doğayla içiçe, sıcaktan bunalmayacağınız, Fethiye’nin eşsiz koylarında denizin tadını çıkabileceğiniz Fethiye’de görülmesi gereken yerlerden bir tanesi. İster Likya Yolu’nu takip ederek Soğuk Su Koyu veya Ölüdeniz’e trekking yaparak hem doğanın tadını çıkarın, isterseniz teknelerle Akvaryum Koyu’nda kendinizi tertemiz denizin sularına bırakın, Akdeniz Bölgesi’nde tatil yapılacak ender yerlerden bir tanesi.
Fethiye'de Gezilecek Yerler
Fethiye Kayaköy, Kayaköy’den Likya Yoluna doğru
Umuyorum ki Kayaköy’ün sakin, huzurlu, doğayla barışık bu ortamı sonsuza kadar sürer ve tekrar ziyaret ettiğimde aynı duyguları yaşarım.

“facebook sayfamızı beğenmeyi unutmayınız!”

https://www.facebook.com/aylakgezgincom/

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here