Aizonai – Kütahya, Antik Tarihin İlkler Şehri

0
5505
views
Bizi Paylaş!

Tarihi ve doğal zenginlikleriyle dünyada benzersiz bir açıkhava müzesi olan ülkemizde antik kent dendiğinde ilk akla gelenler Efes, Zeugma, Afrodisias gelse de Aizonai Antik Kenti, Antik tarihin ilkler şehri olarak anılır.

Türkiye’de Kültür Bakanlığının taşınmaz kültür varlığı olarak belirlediği 77 adet antik kent bulunmakta ancak listeye dahil olmayanlarla birlikte sayıları 100’leri bulmaktadır.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Antik Dünyanın İlkler Şehri olan Aizonai Kütahya’ya 58 km. uzaklıkta bulunan Çavdarhisar İlçesi’nde yer almaktadır. Anadolu’nun en iyi korunmuş Zeus Tapınağı’nın bulunduğu Aizonai en parlak dönemini ikinci ve üçüncü yüzyılda yaşamış ve bu dönemde şehirleşme anlamında çok önemli yapıtlar yapılmıştır.

Aizanoi’nin Roma öncesi dönemine ait çok az bilgi bulunmaktadır. Geçmişi M.Ö. 3000li yıllara dayanan Aizanoi, antik Frigya’ya bağlı olarak yaşayan Aizanitis’lerin ana yerleşim yeri ve aynı zamanda başkenti idi. Helenistik dönemde, bu bölge değişimli olarak Bergama’ya ve Bithinya’ya bağlı iken M.Ö. 133’te Roma egemenliğine girmiştir.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Roma imparatorluk döneminde; tahıl ekimi, şarap ve yün üretimi sayesinde zenginleşmiş ve ünü bölge sınırlarını aşmış olan Aizonoi’de kesin kentleşme bulgularına ancak 1.yy’ın sonlarına doğru rastlanmaktadır. Yine ilk sikkelerin bu dönemde basıldığı bilinmektedir.

Roma döneminde Antik kentte yaklaşık 80.000 kişinin yaşadığı tahmin edilmektedir. Kalıntılar arasında Anadolu’daki en iyi korunmuş Zeus Tapınağı, 15.000 kişi kapasiteli tiyatro ve tiyatroya bitişik nizamda yapılmış 13.500 kişilik stadyum, iki hamam, dünyanın ilk ticaret borsa binası, sütunlu cadde, Kocaçay üzerinde ikisi ayakta kalmış beş köprü, iki agora, gymnasium, Meter Steunene kutsal alanı, nekropoller, antik bir bent, suyolları, kapı yapıları bulunmaktadır.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Aizonai Antik Kenti, Efes, Bergama, Side gibi kentlerle çağdaştır. Kültürel yapısıyla sanat çevreleri tarafından ikinci Efes olarak tasvir edilen Aizonai aynı zamanda Bizans Döneminde piskoposluk merkezi olmuştur ancak 7 nci yüzyıldan sonra bu önemini yitirmiştir.

Tapınak düzlüğü Orta Çağda bir hisara dönüştürülmüş. Selçuklular döneminde Çavdar Tatarları tarafından üs olarak kullanılmış ve bu yüzden buraya Çavdarhisar adı verilmiştir.

Birçok antik şehirin bulunmasına benzerlik gösteren bir şekilde Aizonai, 1824 yılında Avrupalı gezginlerce yeniden keşfedilmiş, 1830-1840’lı yıllarda incelenmiş ve tanımlanmıştır.

Aizonai Antik Kenti’nde Alman Arkeoloji Enstitüsünce, Alman Arkeologlar, M. Schede ve D. Krencker başkanlığında 1926 yılında ilk kazılar yapılmıştır. Ara verilen kazı çalışmalarına 1970 yılından bu yana her yıl sistematik olarak devam edilmektedir.

Zeus Tapınağı, Aizonai

MS 2. yy’ın 2. çeyreğinde inşa edilmeye başlanan Kent tapınağını izlerken: dünyada bir başka benzerinin bulunmadığını düşünün. Gerek plan olarak benzeri yok, gerekse dünya üzerinde günümüze en sağlam olarak gelebilmiş “Zeus Tapınağı” özelliğini taşıyor.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Aizonai, Stadyum-Tiyatro

Aizanai’daki Zeus tapınağının kuzeydoğusunda, stadyumla aynı doğrultuda iki katlı olarak inşa edilen tiyatro kombinasyonu da aynı zamanda benzersizdir.  Stadyumda yapılan 1982-1990 yılları arasındaki araştırmalar, bu yerin M.S. 160 yılından sonra başlanıp, aralıklarla M.S. 3. yüzyılın ortalarına değin bir yapım süreci geçirdiğini ortaya koymuştur.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Şehrin kuzeyinde yaklaşık 13.500 kişi kapasiteli Stadyum ve 20.000 kişi kapasiteli tiyatronun bir kompleks şeklinde yapılması antik dönemde Aizanoi’den başka hiçbir yerde görülmemektedir.

Irmağın doğu yakasında, 16 sütunlu yuvarlak bir yapı ve kent idarecilerine ait anıt mezarlar ve nekropol alanı da yer almaktadır.

Aizonai Borsa Binası – Macellum

Aizonai’de yer alan M.S. 2. Yüzyılda yapıldığı düşünülen Macellum, dünyanın en eski alışveriş merkezlerinden ve dünyanın ilk borsası olarak biridir. Macellum’da satılan tüm ürünlerin fiyatlarını gösteren yazıtlar yer alır. Bu fiyatlar, dönemin enflasyonuyla mücadele edebilmek adına Roma İmparatoru Diocletianus tarafından kontrol edildiği ifade edilir. Bunlar arasında ‘‘kuvvetli bir köle iki eşek fiyatına, bir at üç köle fiyatına, yani 30 bin dinara eşittir’ şeklindeki ifadeler ve fiyat listeleri ilginçtir.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti, Borsa

Kentin mimari gelişimi ve sosyal yaşantısı hakkında kesin bilgiler vermesi bakımından önemli sayılan bu yapı, dünyanın ilk ticaret borsası olarak bilinmektedir.

Macellum’un duvarlarında İmparator Diocletian’ın M.S. 301 yılında enflasyonla mücadele için tespit ettiği imparatorluk pazarlarında satılan malların fiyatlarının yer aldığı ve günümüze kadar oldukça iyi durumda korunmuş olan yazıtlar bulunmaktadır.

Aizonoi Köprü

Antik dönemde iki yakayı birbirine bağlayan 5 köprüden ikisi bugün bile geçişe hizmet etmektedir. Köprüye 1990 yılında yeni korkuluklar konmuş ve yeniden kaplanmıştır. Yazıttan açılış merasiminin M.S. 157 yılında yapıldığı anlaşılmaktadır.

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

Dünyada eşi ve benzeri bulunmayan muhteşem bir kültürel birikimin üzerinde yaşadığımız ülkemizde mutlaka ziyaret edilmesi gereken Aizonoi ile ilgili bilgileri elimden ve kalemimden geldiği kadarıyla burada aktarmaya çalıştım.

Kütahya Aizanoi Antik Kenti’ne nasıl gidilir ?

Aizonoi bu kültürel birikimi yaşayıp hissedeceğimiz inanılmaz bir atmosfere sahip bir antik şehir. Kütahya ve Eskişehir’e çok da yakın olması geçiş yollarının üzerinde olması da büyük bir avantaj. Özellikle Eskişehir’den İzmir yönüne gidecekseniz yolunuzun üzerinde bulunduğundan mutlaka uğramanızı tavsiye ederim.

“facebook sayfamızı beğenmeyi unutmayınız!”

https://www.facebook.com/aylakgezgincom/

Aizonai Antik Kenti
Aizonai Antik Kenti

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.